Giảm sốc thiết vị bếp
10 bệnh cột sống thường gặp: Nguyên nhân, chẩn đoán và phòng ngừa
09-05-2024 16:24:28 | Bệnh xương, khớp

Các bệnh cột sống tương đối đa dạng như thoái hóa cột sống, viêm cột sống dính khớp, đau thần kinh tọa, thoát vị đĩa đệm, gù cột sống… Nhóm bệnh lý này có nhiều nguyên nhân gây ra khác nhau, tại nhiều bộ phận khác nhau. Trang bị kiến thức về nhóm bệnh lý liên quan đến cột sống sẽ giúp chúng ta có định hướng đúng đắn khi thăm khám và điều trị.

1. Cấu tạo và chức năng của cột sống

1.1. Cấu tạo của cột sống

Cột sống là cột trụ chính của cơ thể con người, đi từ mặt dưới xương chẩm tới đỉnh xương cụt. Cột sống của con người gồm 33 – 35 đốt sống chồng lên nhau. Cột sống chia làm 4 đoạn. Mỗi đoạn có một chiều cong và cấu tạo riêng phù hợp với chức năng của đoạn đó, cụ thể:

  • Đoạn cổ gồm 7 đốt: Cong lồi ra phía trước.
  • Đoạn ngực gồm 12 đốt: Cong lồi ra sau.
  • Đoạn thắt lưng gồm 5 đốt: Cong lồi ra trước.
  • Đoạn cùng gồm 5 đốt: Những đốt này dính liền với nhau tạo thành xương cùng, cong lồi ra sau.
  • Đoạn cụt gồm 4 – 6 đốt sống cuối cùng dính với nhau, tạo thành xương cụt.
  • Chiều dài toàn bộ cột sống khoảng 40% so với chiều cao của cơ thể.

Cấu tạo cột sống

Cấu tạo cột sống

1.2. Chức năng của cột sống

  • Hỗ trợ chống đỡ trọng lực cơ thể, kết nối các xương khác với nhau, giúp vận động của con người trở nên đa dạng và linh hoạt.
  • Bảo vệ tủy sống, một bộ phận của hệ thần kinh trung ương và chi phối mọi hoạt động của cơ thể.
  • Hình dạng cột sống gần giống chữ S do có 2 đoạn ưỡn tại cổ và thắt lưng, một đoạn gù tại ngực. Nhờ hình dạng này cùng hoạt động của các đĩa đệm sẽ hỗ trợ phân tán lực tác động lên cơ thể.
  • Cột sống với các xương sườn, xương chậu tạo thành khung xương để các cơ bám và bảo vệ những tội tạng trong lồng ngực, ổ bụng.

2. Bệnh về cột sống là gì?

Cột sống tham gia rất nhiều trong mọi hoạt động hàng ngày. Theo đó, nhóm bệnh về cột sống tương đối phổ biến ở những đối tượng lớn tuổi hoặc phải vận động nhiều.

Người bệnh thường đi khám khi xuất hiện các cơn đau tại lưng. Triệu chứng này gây khó chịu, làm công việc đình trệ, khiến người bệnh lo âu và suy nhược.

Tình trạng đau lưng ở cột sống có nguyên nhân tại xương, đĩa đệm giữa những đốt sống, dây chằng quanh cột sống, tủy sống và rễ, dây thần kinh, cơ dọc lưng. Mỗi cơ quan tổn thương sẽ có những biểu hiện riêng biệt. Vì thế, chỉ khi xác định đúng nguyên nhân gây bệnh thì mới mang lại hiệu quả chữa trị cao.

thoát vị điwã đệm

Một số bệnh liên quan đến cột sống

3. Nguyên nhân gây bệnh lý tại cột sống

3.1. Do sự căng thẳng, quá tải

Các bệnh lý tại cột sống gây đau lưng thường gặp là do sự căng giãn quá mức hay chấn thương của những bộ phận như:

  • Căng cơ hay dây chằng.
  • Co thắt những cơ cạnh cột sống.
  • Chấn thương cột sống do gãy xương hay té ngã.
  • Những hoạt động có khả năng dẫn tới căng giãn hay co thắt cơ là khi người bệnh gắng sức nâng đỡ vật nặng sai cách hay tập thể dục quá sức, khiến các bộ phận gồng cứng để chịu lực, sau đó bị giãn ra đột ngột, gây đau nhức.

3.2. Do bất thường cấu trúc

Tình trạng dị dạng kéo dài hoặc tổn thương về mặt cấu trúc cấp tính làm thay đổi hoạt động sinh lý của cột sống, có khả năng dẫn tới đau lưng. Những dạng bất thường cấu trúc của cột sống như:

  • Vỡ đĩa đệm: Đĩa đệm có cấu trúc dạng đĩa nằm giữa những đốt sống, giúp đệm giữa những đốt sống, hỗ trợ đốt sống linh hoạt, có khả năng uốn cong, vặn xoắn. Khi gặp chấn thương quá mức tại lưng gây vỡ đĩa đệm sẽ tạo ra áp lực lớn lên rễ thần kinh, dẫn tới đau lưng, cơn đau có thể lan xuống mông hay đùi.
  • Thoát vị đĩa đệm cột sống: Vận động cột sống quá mức kéo dài hay do lão hóa cơ thể sẽ làm di lệch đĩa đệm, chèn ép vào tủy sống. Khi thần kinh ở đoạn cột sống vùng thắt lưng bị ảnh hưởng có thể gây ra cơn đau thần kinh tọa. Đây là những cơn đau nhói bắt đầu từ mông xuống phía sau chân, cảm giác đau kéo dài có khả năng làm yếu hai chân, tê bì, mất cảm giác và rối loạn đại, tiểu tiện.
  • Viêm khớp: Tình trạng này có thể gây ra những vấn đề với khớp ở hông, lương dưới và các nơi khác. Một số trường hợp khối viêm làm thu hẹp không gian quanh tủy sống, gây ra hội chứng hẹp ống sống.
  • Thay đổi độ cong của cột sống: Khi tình trạng độ cong sinh lý của cột sống biến dạng tiến triển qua thời gian dài, người bệnh không có biện pháp điều chỉnh đúng cách, sẽ gây mất thăng bằng cho cơ, dây chằng, đĩa đệm. Biến chứng nặng nề là cột sóng bị cong vẹo vĩnh viễn, làm cột sống bị cong sang một bên. Người bệnh bị đau nhức kéo dài, gây khó khăn trong nhiều sinh hoạt hàng ngày.
  • Thoái hóa cột sống: Tình trạng thoái hóa đĩa đệm theo thời gian, tuổi tác, vi chấn tái phát nhiều lần sẽ tạo nên sự thay đổi cấu trúc, khả năng chịu áp lực của cột sống giảm, gây đau lưng. Trong giai đoạn thoái hóa cột sống nặng, các gai xương sẽ được hình thành, gây ra tình trạng hẹp ống sống, chèn ép rễ thần kinh, khiến lưng bị đau và rối loạn chức năng thần kinh tại chân.

3.3. Do động tác và tư thế

Tình trạng đau lưng trên cột sống có thể là hệ quả của chuỗi hoạt động nặng nhọc hàng ngày hay tư thế xấu như:

  • Ngồi khom lưng, bắt chéo hai chân.
  • Khi tập luyện, vặn xoắn cột sống quá mức.
  • Nâng, đẩy, kéo hay mang xách vật nặng sai tư thế.
  • Đeo cặp, túi xách, balo quá nặng, lệch về một bên.
  • Thường xuyên phải đứng hay ngồi trong thời gian dài.
  • Căng cổ liên tục về trước như khi sử dụng máy tính hoặc lái xe.
  • Dùng nệm cứng để nằm ngủ mà không nâng đỡ tốt cho cơ thể, giữ thẳng cột sống.

3.4. Nguyên nhân khác

  • Xẹp đốt sống: Mỗi đốt sống có hình trụ, trong lòng là mô xương xốp. Khi gặp chấn thương quá mức sẽ gây xẹp đốt sống, biến dạng toàn bộ cấu trúc của cột sống. Ngoài ra, xẹp đốt sống còn có khả năng là do loãng xương, gây gù vẹo cột sống ở người cao tuổi.
  • Ung thư cột sống: Khối u trên cột sống có thể đè lên dây thần kinh, làm xuất hiện các cơn đau ở lưng.
  • Nhiễm trùng cột sống: Tình trạng sốt, nóng và đau lưng có khả năng là do cột sống đã bị nhiễm trùng.
  • Lao cột sống: Lao là một khối viêm áp xe kéo dài, lan ra trong cột sống, làm phá vỡ cấu trúc.

4. 10 bệnh cột sống thường gặp nhất hiện nay

4.1. Thoái hóa cột sống

Thoái hóa cột sống là bệnh lý mạn tính, tiến triển từ từ. Mức độ đau tăng dần, làm hạn chế hoạt động của người bệnh. Cột sống bị biến dạng mà không xuất hiện tình trạng viêm. Bệnh dẫn tới những tổn thương như thoái hóa sụn khớp và đĩa đệm cột sống, kèm theo những thay đổi tại phần xương dưới sụn và màng hoạt dịch.

Triệu chứng bệnh thường gặp là đau cột sống âm ỉ, đau có tính chất cơ học (cơn đau tăng lên khi vận động, giảm khi nghỉ ngơi), cứng cột sống và đau lưng khi ngủ dậy. Trong giai đoạn thoái hóa nặng, người bệnh có thể bị đau liên tục, có cảm giác lụp cụp khi cử động cột sống.